bell hooks’a… bir teşekkür yazısı

Melisa Damla Telli

“Kimsenin kimseye hükmetmediği bir dünyada yaşadığımızı düşünün.
…Her birimizin kendimiz olabildiğimiz bir dünyada, barış ve olanaklar dünyasında yaşadığımızı düşünün.”1

Yazdıklarıyla, düşünceleriyle, feminizme yaklaşımı ve eleştirel bakış açısıyla hayatlarımıza farklı biçimlerde dokunmuş olan feminist yazar ve aktivist bell hooks’a dair söylenebilecek çok şey var. Belki birçoğumuzun feminizmle tanışma hikâyesinde onun “Yaklaşın ve feminist hareketin derdinin ne olduğunu kendi gözlerinizle görün. Yaklaşın, şunu göreceksiniz: Feminizm herkes içindir.”2 dediği satırlar hiç unutmadığımız bir yerde duruyor. Gerçekten de herkes için bir feminizm anlayışı öneriyor bell hooks, tahakkümden uzak bir dünya yaratmak için eleştirmemiz gereken sistemin bütününü işaret ederek feminizmin çeşitli ayrımcı ideolojilerden farklı biçimlerde etkilenen herkesi içermesi gerektiğini söylüyor ve her birimizin üzerine düşen sorumlulukları hatırlatıyor sıklıkla.

“…cinsiyetçiliği, cinsiyetçi sömürüyü ve baskıyı sona erdirmeye çalışan bir harekettir.”3 diye tanımlıyor bell hooks, yıllardır mücadele yürüttüğü feminist hareketi. Sorunun kaynağı olarak doğrudan cinsiyetçi sistemi göstermesi oldukça önemli bir perspektif sunuyor. Bu tanımıyla, feminizme dair önyargıları da kırmayı hedefleyerek asıl meselenin ne olduğunu en açık biçimiyle sunuyor. Hepimizin toplumsallaşma yoluyla öğrendiğimiz cinsiyetçi eylem ve pratikleri sürdürme potansiyeline sahip olduğumuzu hatırlatarak ataerkil sistemi dönüştürmek istiyorsak değişime kendimizden başlamamız gerektiğini özellikle vurguluyor.

Çalışmalarında ırkçılık, sınıfçılık ve cinsiyetçiliği birlikte ele alma sı da bell hooks’un önerdiği mücadele yöntemi adına önemli vurgu noktalarından birini oluşturuyor. Feminizmin yalnızca ataerkiyle değil; ırkçılık, sınıfçılık, milliyetçilik, militarizm, homofobi ile de mücadele etmesi gerektiğini söylüyor. Feminist hareket bu çerçevede örgütlenmediği, kadınlar diğer baskı biçimleriyle ve başka kadınları nasıl sömürüyor olabilecekleriyle de yüzleşmediği sürece gerçek bir toplumsal dönüşümün mümkün olmadığını belirtiyor.

bell hooks’un çalışmalarında yer verdiği bir diğer önemli konu, ataerkinin erkekleri nasıl etkilediği ve erkekliğin toplumsal olarak nasıl inşa edildiği. Özellikle Değişme İsteği: Erkekler, Erkeklik ve Sevgi4 adlı kitabında bu mesele üzerine eğiliyor. Tam da işaret ettiği ataerkil sistem üzerinden, erkeklerin de doğdukları andan itibaren cinsiyetçiliği öğrenmek zorunda bırakıldıklarını ve bu pratikleri sürdürmekle yükümlü olduklarını belirtiyor. Değişimin mümkün olduğunu vurguluyor bu noktada. Erkekleri de feminizme, herkesi baskı altına alan bu sisteme karşı mücadele etmeye davet ediyor.

Çoğu zaman ötelenen, üzerinde belki de yeterince durulmayan sevgi konusuna da vurgu yapıyor bell hooks. Bu konuya dair görüşlerine ağırlıklı olarak Duygu Yoldaşlığı: Kadınların Sevgi Arayışı5 ve Hep Aşka Dair6 adlı kitaplarında yer veriyor. Bu konudaki argümanlarıyla duygular alanının ne kadar politik olduğunu da vurguluyor aslında. Kadınların ataerkil toplumda kendilerini, bedenlerini sevmelerinin ne kadar zor olduğunu tartışmaya açarak öz sevginin, saygının ve güvenin önemine feminist bir perspektiften yaklaşıyor. Ataerkil aşk ve sevgi tanımlarını da eleştiriyor ve ancak feminist politika yoluyla mümkün olabilecek özgürleştirici, adil bir aşk tahayyülü sunuyor bizlere.

Kendisini kaybetmenin ortak burukluğunu yaşarken bir yandan da açtığı tüm bu tartışmaları hatırlayarak dayanışmayla anıyoruz bell hooks’u hepimiz. Bu yüzden biliyoruz ki düşünceleri ve feminist mücadeleye katkıları bizlere ilham vermeye her zaman devam edecek. Sevgi ve teşekkür ile…

  1. bell hooks, Feminizm Herkes İçindir, Aysel Yıldırım, Berna Kurt, Ece Aydın ve Şirin Özgün (çev.), İstanbul: bgst Yayınları, 2016.
  2. A.g.e.
  3. A.g.e.
  4. bell hooks, Değişme İsteği: Erkekler, Erkeklik ve Sevgi, Zeynep Kutluata (çev.), İstanbul: bgst Yayınları, 2018.
  5. bell hooks, Duygu Yoldaşlığı: Kadınların Sevgi Arayışı, Öznur Karakaş (çev.), İstanbul: bgst Yayınları, 2020.
  6. bell hooks, Hep Aşka Dair, Umur İda (çev.), NotaBene Yayınları, 2018.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir