2020 Yaz Dönemi Çalışma Raporu

Gizem Gergerlioğlu
Melisa Damla Telli

Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü (BÜKAK) olarak 2020 yaz döneminde, %99 için Feminizm: Bir Manifesto¹ adlı kitap üzerine bir çalışma yürüttük. Bu çalışmayı, güncel feminist tartışmalardan haberdar olmak ve yürüttüğümüz tartışmaları derinleştirmek amacıyla kurguladık. Yaz dönemi boyunca yedi haftalık bir çalışma programı oluşturduk. Her hafta kitabın çeşitli bölümleriyle birlikte o bölümlerde öne çıkan temalar üzerine yazılar okuduk. Ayrıca çalışma kapsamında bu tartışmaları besleyecek dört sunum yapıldı.

Çalışmamızın ilk haftasında, kitabın “Yol Ayrımı” ve “Tez 1” adlı bölümleriyle birlikte, Özlem Barın’ın “İmkansız bir grevi mümkün kılmak: 8 Mart’ta kadınlar yine greve gidiyor”², Veronica Gago’nun “Feminist Devrim Üzerine 8 Tez”³ isimli yazılarını okuduk ve “Filiz Karakuş ve Gülnur Acar Savran ile ‘Feminist grevler, ulusötesi dayanışma ve patriyarkanın değişen biçimleri’⁴ adlı podcast’i dinledik. Bu materyaller üzerinden, içinde bulunduğumuz dönemde kitabın manifesto niteliğinde yazılmasının feminist hareketin yeniden tanımlanmasına yönelik bir ihtiyacı ifade ettiğini düşündük. Feminizmin sistem karşıtı bir hareket olarak yeniden tanımlanmasına duyulan bu ihtiyacın feminist harekete yönelik baskıcı politikaların artması, mücadele yöntemlerinin değişmesi ve feminizm içerisinde çeşitliliklerin ortaya çıkması gibi sebeplerden doğduğunu tartıştık. Kitabın giriş bölümündeki terimler ve bahsedilen çeşitli feminizmler üzerinde durduk. Feminist grevler üzerine bir tartışma yürüttük.

Liberal feminizmi ve çağın krizlerine yanıt verecek bir öneri olarak sunulan ve bu doğrultuda %99 için bir feminizm anlayışını ele alan “Tez 2” ve “Tez 3” adlı bölümleri temel aldığımız ikinci haftada ise, Catherine Rottenberg’ün “Neoliberal Feminizm ve İnsan Sermayesinin Geleceği”⁵ ve Esra Aşan’ın “Feminizmin Yaşam Tarzına İndirgenmesi… Jessa Crispin’in Feminist Manifestosu Üzerine”⁶ adlı yazılarını okuduk. Okuduğumuz bu metinler üzerinden, liberal feminizm ve neoliberal feminizm kavramlarını ele alıp liberal feminizmin faydalandığı meritokrasi, neoliberal dünyanın feminizm ile kurduğu ilişki, içinde bulunduğumuz çağın krizleri ve feminizmin bu krizlere verdiği veya veremediği yanıtlar üzerine tartıştık. Kitapta önerilen “%99 için feminizm” ile ne ifade edildiği üzerine tartıştık.

Çalışmanın üçüncü haftasında kitabın, kapitalizmin sebep olduğu toplum krizleri ve kapitalizm ile ataerki arasındaki ilişkiyi ele alan “Tez 4” ve “Tez 5” bölümlerini okuduk. Bu bölümlerle birlikte, Sevda Karaca’nın “Kapitalizmin ‘anneliği’”⁷, Başak Tuğsavul ve Özgün Akduran’ın “Bir tarihsel izleğin peşinde: Eviçi emek”⁸ isimli yazılarını ve son olarak Ezgi Başaran’ın “Deniz Kandiyoti: Salgın, modern kadının yaşadığı illüzyonu yıktı geçti”⁹ adlı söyleşisini okuduk. Tartışmamızın hatlarını çizerken kapitalizmin temel dayanaklarından biri olarak toplumsal cinsiyet baskısı, bu baskıya dayanan toplumsal yeniden üretim mekanizması, kapitalizmde emeğin yeniden üretim sürecinde kurumsallaştırılan ırk ayrımcılığı gibi noktaların yanı sıra ev içi emek ve pandemiyle birlikte ev içi emeğin görünür hale gelmesi konularına odaklandık. Kapitalizmin yarattığı annelik-iş yaşamı ikileminin neoliberalizmle birlikte nasıl bir değişime uğradığı da tartışma noktalarımızdan biriydi.

Dördüncü haftada, kitaptan toplumsal cinsiyet şiddeti, ırkçılık ve sömürgecilik konularına odaklanan “Tez 6” ve “Tez 8” bölümleriyle birlikte, Evrim Kepenek’in “Prof. Dr. Deniz Kandiyoti: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Krizi Tüm Dünyada Var”¹⁰ adlı söyleşisini, Şafak Altan ile Simten Coşar’ın yazdığı “Pandemi zamanında sınır-aşırı feminizm”¹¹ isimli yazıyı, George Nancy’nin Noam Chomsky ile yaptığı “Noam Chomsky: Trump, Başkanlığa ‘Viva Death!’ [Yaşasın Ölüm!] Yaklaşımı Getirdi”¹² isimli söyleşisini, Angela Davis ile Democracy Now’da yapılan “Irkçılık karşıtı protestolar nereye gider?”¹³ isimli röportajı okuduk. Ayrıca Alev Özkazanç’ın “Siyah öfkeden doğan yeni dünya umudu”¹⁴ isimli podcast’ini dinledik. Temel olarak toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin kapitalist toplumsal ilişkilerle bağlantısı ve kapitalizmin, ırkçı ve sömürgeci şiddet ile ilişkisi üzerinden şekillenen tartışmamızda feminist hareketin ırkçılık karşıtı hareketlerle nasıl ilişkilendiğini de değerlendirdik.

Çalışmamızın beşinci haftasında ise, kitabın cinselliği ve kapitalizmin onu düzenlemeye çalıştığını ele alan “Tez 7” bölümünü, Ali Erol’un çeşitli haber sitelerinden bir derleme olarak kaleme aldığı “Kadın ve LGBTİ’lerin cinsel özgürlüğü yasal teminat altına alındı”¹⁵ adlı yazısını, Aydınlık gazetesinde yayımlanan “LGBT modasının Batı’daki kökeni”¹⁶ adlı yazıyı, Pembe Hayat’ın “Eşitlik Manifestosu”nu¹⁷, opsiyonel olarak ise, “8 Mart Manifestosu”¹⁸ ve “Anarka-Feminist Manifest-1994 – Anarşist Federasyonlar Enternasyoneli”¹⁹ isimli metinleri okuduk. Tartışmalarımızda cinsel gericilik ve cinsel liberalizm kavramlarına yer vererek cinsel liberalizmin kazanımları ve bu kazanımların kimleri kapsadığını ele aldık. Sistemin kendi devamlılığını sağlamak için farklı mücadeleleri kapsadığını öne sürerken bu mücadele alanlarının yeni sermaye alanlarına dönüştüğü gibi noktaları tartıştık.

Kitabın ekolojik krizi ve demokrasiyi ele alarak ekososyalist ve antikapitalist bir feminizm öneren “Tez 9”, “Tez 10” ve “Tez 11” bölümleri üzerine kurguladığımız altıncı hafta çalışmasında, Ali K. Saysel’in “Greta Thunberg’i Anlamak”²º adlı yazısını, Jr Thorpe’un “Ekofeminizm Nedir?”²¹ adlı yazısını, “’Yeşil kapitalizm’ ve ‘etik tüketicilik’: Gezegeni tek başınıza kurtaramazsınız”²² adlı yazıyı ve opsiyonel olarak Linea Engström’ün “İklim Değişikliği Feminist Bir Meseledir”²³ adlı yazısını okuduk. Bu hafta yürüttüğümüz tartışmalar ekoloji teması ve yeşil kapitalizm kavramı üzerinden şekillendi. Kapitalizmin yarattığı krizin aynı zamanda ekolojik bir kriz olduğunu, bu krizlerden herkesin eşit bir şekilde etkilenmediğini, feminizmin neden ekoloji mücadelesini içermesi gerektiğini ve ırkçılık ile ekolojik krizler arasındaki ilişkiyi tartıştık.

Çalışmamızın son haftası olan yedinci haftada ise %99 için Feminizm: Bir Manifesto adlı kitabının değerlendirmesini yapmak üzere Gülnur Acar Savran’ın “%99 İçin Feminizm Manifestosu üzerine”²⁴ adlı yazısını, Ayşe Düzkan’ın “’%99 için feminizm’: bir manifesto”²⁵ adlı yazısını ve kitabın yazarlarının kaleme aldığı “Bir feminist manifesto üzerine notlar”²⁶ isimli yazıyı okuyup bu metinler üzerinden bir tartışma yürüttük. Yaz dönemi çalışmalarımız boyunca yürüttüğümüz bu tartışmalar sonucunda ortaya çıkan kitap değerlendirme yazımızı ilerleyen sayfalarda bulabilirsiniz.

Çalışma programımız dahilinde tartışmalarımızda üzerine odaklandığımız konularla bağlantılı olarak dört sunum yapıldı. Çalışmamızın ikinci haftasında Artizan Toplumsal Araştırmalar Komisyonu’ndan Alişan Akpınar ve Necdet Hasgül, Immanuel Wallerstein’in Ütopistik ya da 21. Yüzyılın Tarihsel Seçimleri²⁷ adlı kitabının sunumunu gerçekleştirdiler. Dördüncü haftada ise “Toplumsal Cinsiyet Karşıtlığı (Antigender)” başlıklı sunumu yapmak için Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar dergisinden Ayça Günaydın ve Esra Aşan aramızdaydı. Bu sunuma katılmadan önce Ayça Günaydın ve Esra Aşan’ın yazdığı “Avrupa’da ve Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karşıtlığı”²⁸ isimli yazıyı ve Prudence Nazeyrollas’ın “Avrupa’da Toplumsal Cinsiyet Karşıtı Hareketler” ²⁹ isimli yazısını okuduk. Çalışmamızın beşinci haftasında, Esra Aşan ve Necdet Hasgül “Koordinatörizm ve Katılımcı Ekonomi” adlı sunumu gerçekleştirdiler. Son olarak, çalışmamızın altıncı haftasında Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri bölümünden Ali Kerem Saysel, “Ekoloji” başlıklı sunumuyla aramızdaydı. Çalışmaya katkı sunmak için yapılan bu sunumların edisyonlarına internet sitemizden ilerleyen günlerde erişebilirsiniz.

Keyifli okumalar diliyoruz!

  1. Cinzia Arruzza, Tithi Bhattacharya ve Nancy Fraser, %99 için Feminizm: Bir Manifesto, çev. Utku Özmakas, İstanbul: Sel Yayıncılık, 2019.
  2. Özlem Barın, “İmkansız bir grevi mümkün kılmak: 8 Mart’ta kadınlar yine greve gidiyor”, Çatlak Zemin, 21 Şubat 2018. https://www.catlakzemin.com/imkansiz-bir-grevi-mumkun-kilmak-8-martta-kadinlar-yine-greve-gidiyor/
  3. Veronica Gago, “Feminist Devrim Üzerine 8 Tez”, çev. Özlem Aslan, Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, Şubat 2020. http://www.feministyaklasimlar.org/sayi-39-40-subat-2020/feminist-devrim-uzerine-8-tez/
  4. Podcast: “Filiz Karakuş ve Gülnur Acar Savran ile ‘Feminist grevler, ulusötesi dayanışma ve patriyarkanın değişen biçimleri’ Kolaylaştırıcı: Selin Çağatay”, Çatlak Zemin, 25 Mayıs 2020. https://www.catlakzemin.com/filiz-karakus-ve-gulnur-acar-savran-ile-feminist-grevler-ulusotesi-dayanisma-ve-patriyarkanin-degisen-bicimleri-kolaylastirici-selin-cagatay/
  5. Catherine Rottenberg, “Neoliberal Feminizm ve İnsan Sermayesinin Geleceği”, çev. Öykü Tümer, Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, Şubat 2020. http://www.feministyaklasimlar.org/sayi-39-40-subat-2020/neoliberal-feminizm-ve-insan-sermayesinin-gelecegi/
  6. Esra Aşan, “Feminizmin Yaşam Tarzına İndirgenmesi… Jessa Crispin’in Feminist Manifestosu Üzerine”, Feminisite, 12 Ocak 2020. http://feminisite.net/index.php/2020/01/feminizmin-yasam-tarzina-indirgenmesi/
  7. “Kapitalizmin ‘anneliği’”, Evrensel, 14 Şubat 2014. https://www.evrensel.net/haber/78431/kapitalizmin-anneligi
  8. Başak Tuğsavul, Özgün Akduran, “Bir tarihsel izleğin peşinde: Eviçi emek”, Çatlak Zemin, 26 Nisan 2018. https://www.catlakzemin.com/bir-tarihsel-izlegin-pesinde-evici-emek/
  9. “Deniz Kandiyoti: Salgın, modern kadının yaşadığı illüzyonu yıktı geçti”, Gazete Duvar, 30 Nisan 2020. https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2020/04/30/deniz-kandiyoti-salgin-modern-kadinin-yasadigi-illuzyonu-yikti-gecti
  10. Evrim Kepenek, “Prof. Dr. Deniz Kandiyoti: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Krizi Tüm Dünyada Var”, bianet, 25 Eylül 2019. https://bianet.org/bianet/toplumsal-cinsiyet/213510-prof-dr-deniz-kandiyoti-toplumsal-cinsiyet-esitligi-krizi-tum-dunyada-var
  11. Şafak Altan, Simten Coşar, “Pandemi zamanında sınır-aşırı feminizm”, Çatlak Zemin, 9 Mayıs 2020. https://www.catlakzemin.com/pandemi-zamaninda-sinir-asiri-feminizm/
  12. George Yancy’nin Noam Chomsky ile yaptığı söyleşi: “Noam Chomsky: Trump, Başkanlığa ‘Viva Death!’ [Yaşasın Ölüm!] Yaklaşımı Getirdi”, çev. Tolgahan Ener, Türkü Su Sakarya, Art-izan, 27 Haziran 2020. https://www.art-izan.org/toplum-siyaset/ceviri/noam-chomsky-trump-baskanliga-viva-death-yasasin-olum-yaklasimi-getirdi/
  13. Angela Davis’in Democracy Now’a verdiği röportaj: “Irkçılık karşıtı protestolar nereye gider?”, bianet, 16 Haziran 2020. https://bianet.org/bianet/dunya/225800-irkcilik-karsiti-protestolar-nereye-gider
  14. Podcast: Alev Özkazanç, “Siyah öfkeden doğan yeni dünya umudu”, Medyascope, 30 Haziran 2020. https://medyascope.tv/2020/06/30/alev-ozkazanc-siyah-ofkeden-dogan-yeni-dunya-umudu/
  15. Ali Erol, “Kadın ve LGBTİ’lerin cinsel özgürlüğü yasal teminat altına alındı”, KaosGL, 19 Aralık 2019. https://www.kaosgl.org/haber/kadin-ve-lgbti-lerin-cinsel-ozgurlugu-yasal-teminat-altina-alindi
  16. “LGBT modasının Batı’daki kökeni”, Aydınlık, 28 Nisan. https://www.aydinlik.com.tr/haber/lgbt-modasinin-bati-daki-kokeni-206616
  17. “Eşitlik Manifestosu”, Pembe Hayat http://www.pembehayat.org/uploads/editor/files/ESITLIK_M_TR_WEB%20(1)(1).pdf
  18. “8 Mart Manifestosu”, Çatlak Zemin, 9 Nisan 2018. https://www.catlakzemin.com/8-mart-manifestosu/
  19. “Anarka-Feminist Manifesto – 1994 – Anarşist Federasyonlar Enternasyoneli”, çev. Anarşist Bakış, 19 Eylül 2013. http://anarsizm.org/anarka-feminist-manifesto-1994-anarsist-federasyonlar-enternasyonali/
  20. Ali K. Saysel, “Greta Thunberg’i Anlamak”, Art-izan, 29 Eylül 2019. https://www.Art-izan.org/toplum-siyaset/greta-thunbergi-anlamak/
  21. Jr Thorpe, “Ekofeminizm Nedir?”, çev. 5Harfliler, 5Harfliler, 21 Kasım 2018. http://www.5harfliler.com/ekofeminizm-nedir/
  22. “’Yeşil kapitalizm’ ve ‘etik tüketicilik’: Gezegeni tek başınıza kurtaramazsınız”, Gazete Duvar, 24 Kasım 2019. https://www.gazeteduvar.com.tr/bilim/2019/11/24/yesil-kapitalizm-ve-etik-tuketicilik-gezegeni-tek-basiniza-kurtaramazsiniz/
  23. Linea Engström, “İklim Değişikliği Feminist Bir Meseledir”, Europe’s World, çev. Deniz Bayram, Çatlak Zemin, 8 Mayıs 2017. https://www.catlakzemin.com/iklim-degisikligi-feminist-bir-meseledir/
  24. Gülnur Acar Savran, “%99 İçin Feminizm Manifestosu üzerine”, Çatlak Zemin, 1 Mayıs 2019. https://www.catlakzemin.com/%99-icin-feminizm-manifestosu-uzerine/
  25. Ayşe Düzkan, “’%99 için feminizm’: bir manifesto”, 5Harfliler, 26 Haziran 2020. http://www.5harfliler.com/%99-icin-feminizm-bir-manifesto/
  26. “Bir feminist manifesto üzerine notlar – Cinzia Arruzza & Tithi Bhattacharya & Nancy Fraser”, New Left Review, çev. Gamze Boztepe, 8 Mart 2019. https://sendika.org/2019/03/bir-feminist-manifesto-uzerine-notlar-cinzia-aruzza-tithi-bhattacharya-nancy-fraser-536462/
  27. Immanuel Wallerstein, ÜtPembe Hayat, opistik Ya Da 21. Yüzyılın Tarihsel Seçimleri, çev. Taylan Doğan, BGST Yayınları, 2018.
  28. Ayça Günaydın, Esra Aşan, “Avrupa’da ve Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karşıtlığı”, Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, 23 Haziran 2020. http://feminisite.net/index.php/2020/06/avrupada-ve-turkiyede-toplumsal-cinsiyet-esitligi-karsitligi/
  29. Prudence Nazeyrollas, “Avrupa’da Toplumsal Cinsiyet Karşıtı Hareketler”, çev. Esra Aşan, Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, 6 Ağustos 2020. http://feminisite.net/index.php/2020/08/avrupada-toplumsal-cinsiyet-karsiti-hareketler/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir